همه آنچه که باید در مورد ساییدگی زانو و عوارض آن بدانید

همه آنچه که باید در مورد ساییدگی زانو و عوارض آن بدانید

ساییدگی زانو چیست و چه تفاوتی با آرتروز دارد؟

ساییدگی زانو که به آن استئوآرتریت زانو نیز می گویند یکی از شایع ترین انواع آرتروز است که مربوط به ساییدگی و فرسایش مفصل زانو می باشد. این بیماری زمانی اتفاق می افتد که در طول زمان غضروف محافظت کننده قاعده استخوان زانو از بین برود.

ساییدگی زانو با آرتروز متفاوت است؛ آرتروز مربوط به یک بیماری مشخص نیست بلکه شامل بیش از 100نوع بیماری مختلف است که ساییدگی زانو یا استئوآرتریت یکی از شایع ترین انواع آن است.

مفصل زانو یک مفصل انعطاف‌پذیر و تحمل‌کننده‌ی وزن است که همین عامل موجب می شود مستعد انواع آسیب دیدگی از جمله فرسایش قرار بگیرد بنابراین احتمال مبتلا شدن به آرتروز زیاد می‌باشد.

غضروف موجود در فرد مبتلا به آرتروز ، ضخیم، آسیب‌دیده و یا از بین رفته است. غضروف آسیب‌دیده خود منبع درد یا سایر علائم نمی‌باشد. به جای آن، غضروف آسیب‌دیده یا از بین رفته موجب اصطکاک بین استخوان‌ها و دیگر مشکلات زانو می‌شود، که به نوبه‌ی خود سبب درد زانو و علائم مربوطه می‌شود.

این بیماری با سن ارتباط نزدیکی دارد؛ زیرا با بالا رفتن غضروف ها شروع به ساییدگی می کنند و مفصل زانو به پایین کشیده می شود. البته آسیب های قدیمی و تنش های وارد به مفصل از جمله دیگر عواملی هستند که احتمال ساییدگی مفصل زانو را تا چندین برابر افزایش میدهند.

ساییدگی زانو

معرفی بیماری ساییدگی یا استئوآرتریت زانو

علائم ساییدگی زانو

دردها و علائم ناشی از ساییدگی زانو با تخریب غضروف و سابیده شدن استخوان ران و ساق پا آغاز می شود. علائم ساییدگی زانو، به آرامی آغاز شده و با گذشت زمان بدتر می شود. از مهم ترین علائم و نشانه های ساییدگی می توان به:

درد شدید در زانو

 اغلب بیماران در هنگام حرکت دادن مفصل، خم و راست کردن زانو به درد شدیدی دچار می شوند.

سفتی و خشکی زانو

خشکی و سفتی مفصل زانو، معمولا پس از بیدار شدن یا در حین استراحت بیشتر مشهود می باشد.

حساسیت به لمس

 هنگام فشار دادن آرام مفصل زانو  یا محلی نزدیک به آن، ممکن است در مفصل درد احساس شود.

کاهش انعطاف پذیری

 بیمار معمولا قادر به حرکت دادن مفصل خود در محدوده کامل حرکتی خود نیست.

احساس سایش

 هنگام استفاده از مفصل ممکن است حس سایش وجود داشته باشد و شاید صدای غیر طبیعی از مفصل شنیده شود.

مشاهده توده های استخوانی

به دلیل تشکیل زاوئد استخوانی در مفصل زانو، ممکن است مانند توده هایی سفت در اطراف مفصل احساس شود.

ورم و قرمزی در مفصل زانو

علت اصلی تشکیل ورم در مفصل، به دلیل التهاب بافتهای نرم اطراف مفصل است که در برخی موقع با گرمی و قرمزی در مفصل زانو مشاهده می شود.

علائم ساییدگی زانو

علت ساییدگی زانو در جوانان

راه های تشخیص ساییدگی زانو

برای تشخیص ساییدگی زانو از چنین روش هایی استفاده می شود:

معاینه جسمانی و بالینی بیمار

تشخیص ساییدگی زانو معمولا در ابتدا با معاینه فیزیکی توسط پزشک ارتوپد آغاز می شود. در حین معاینه بالینی، پزشک از شما درباره سوابق پزشکی و زمان بروز علائمتان سوالاتی می کند. حتما برای تشخیص سریع و دقیق به پزشک بگویید چه چیزهایی باعث افزایش یا کاهش دردتان شده تا دکتر بتواند تشخیص دهد علت درد زانویتان ساییدگی است یا خیر.

عکس برداری رادیولوژی

وضعیت غضروف‌ها با استفاده از تصویر برداری رادیولوژی مشخص نمی‌شود، اما امکان تشخیص از بین رفتن غضروف‌ها با مشخص شدن تنگ شدن فضای بین استخوان‌ها در مفاصل فرد وجود دارد. همچنین به کمک این روش های عکس برداری، وجود خارهای استخوانی کاملا مشخص است.

عکس برداری ام آر آی

در ام آر آی از امواج رادیویی و یک میدان مغناطیسی قوی برای ایجاد عکس‌های دقیق از استخوان و بافت‌های نرم آن مثل غضروف‌ها استفاده می‌شود. ام آر آی معمولاً برای تشخیص آرتروز لازم نیست، اما می‌تواند اطلاعات بیشتری را در صورت پیچیده بودن شرایط در اختیار پزشک معالج قرار دهد.

زانو درد در سالمندان

علائم و راه های درمان ساییدگی زانو در سالمندان

 

درمان ساییدگی زانو بدون جراحی

اگر چه آسیب به مفاصل برگشت ناپذیر است ولی معمولا می توان علائم ساییدگی زانو یا استئوآرتریت را با یکسری روش ها و درمان ها کنترل کرد. یکی از این روش ها، درمان بدون جراحی ساییدگی زانو است. این روش ها شامل:

درمان محافظه کارانه

درمان های متفاوتی برای استئوآرتریت یا سائیدگی مفصل زانو وجود دارد که بعضی از آنها ممکن است در برخی از افراد تاثیر بیشتری داشته باشد. مهمترین اهداف درمان کاهش درد و برگشت کارایی و فعالیت به زانو است. اولین درمان ساییدگی زانو که در مراحل ابتدایی بیمار بسیار کاربرد دارد؛ درمان های محافظه کارانه و تغییر سبک زندگی است که این روش ها شامل:

کم کردن  وزن بدن

اجتناب از دو زانو و چهار زانو نشستن

استفاده از توالت فرنگی بجای توالت ایرانی

اجتناب از انجام فعالیت های سنگینی همچون دویدن و جهیدن

دارو درمانی

داروهای مسکن معمولاً اولین گزینه جهت بهبود علائم آرتروز و ساییدگی زانو محسوب می‌شوند. داروهای بدون نیاز به نسخه پزشک مانند استامینوفن (تایلنول) در رفع زانو درد مؤثر هستند.

در صورتی که چنین داروهایی تاثیری در رفع زانو درد نداشته باشد در این صورت داروهای مسکن و ضدالتهاب قوی تر تجویز می شود. داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مانند آسپیرین، ایبوپروفن (موترین یا ادویل) یا ناپروکسن به کاهش درد و ورم مفاصل کمک می‌کنند.

درمان غیرجراحی زانو

درمان غیرجراحی ساییدگی زانو

لیزردرمانی

لیزر درمانی با نام های لیزر سرد، لیزر درمانی کلاس سه، یا لیزر در سطح پایین شناخته می شود. لیزر درمانی به عنوان یک روش کمکی برای کاهش درد استفاده می شود که به بدن کمک می کند تا آسیب های بافتی ناشی از جراحات و آرتریت یا سایر بیماری ها را درمان کند.

لیزر درمانی، با بهبود گردش خون می تواند سبب سلامت سلول ها شده و با آزاد کردن اندروفین، درد را کاهش داده، التهابات را کم کرده و سلول ها و بافت ها را تشویق به ترمیم و رشد کند.

 زانوبند طبی یا بریس

چون زانوبند طبی اجازه نمی‌دهد، وزن به بخش اعظم آسیب دیده زانو وارد شود، از این رو درد کمتر می‌شود. به این ترتیب بیمار مسافت‌های طولانی‌تر را بهتر و با درد کمتری طی می‌کند.

زانوبند طراحی‌ها و انواع مختلفی دارد، هرچند اکثر آنها از ترکیبی از مواد سخت و نرم ساخته می‌شود، پلاستیک یا دیگر مواد کامپوزیتی برای خاصیت نگهدارندگی و ساختار اصلی به کار برده می‌شود و از لاستیک مصنوعی یا فوم شکل‌پذیر برای لایه‌گذاری و جایگیری استفاده می‌شود.

اوزون تراپی

اکسیژن (O2) به طور طبیعی در هوا وجود دارد، وقتی اکسیژن برای مصرف شدن در بدن فعال می‌شود به سه اتم تجزیه می‌شود و به اوزون یا O3 تبدیل می‌شود که رفتاری متفاوت با اکسیژن دارد. اوزون انرژی بسیار بیشتری از اکسیژن دارد و تقریباً به بهبود سریع‌تر هر عارضه‌ای کمک می‌کند.

اوزون تراپی روش درمانی جایگزینی است که برای تحریک سیستم ایمنی طراحی شده است. اوزون تراپی اکسیژن بیشتری را در اختیار بدن می‌گذارد و سال‌ها است که از آن برای درمان بیماری‌های مزمن مختلفی مانند آرتروز استفاده می‌شود. اوزون تراپی به دلیل اثرات ضدالتهابی، آنتی اکسیدانی و اتساع عروق می‌تواند باکتری‌ها، ویروس‌ها، قارچ‌ها و مخمرها را غیرفعال کند.

مگنت تراپی

مگنت تراپی یک روش درمانی است که از انرژی طبیعی مغناطیس که برای بقاء و سلامت عمومی انسان ضروری است، استفاده می شود.

درمان ساییدگی زانو

درمان ساییدگی زانو با تکنیک های فیزیوتراپی

درمان ساییدگی زانو با ورزش

اغلب افرادی که به ساییدگی زانو مبتلا هستند، به خوبی می‌دانند که انجام ورزش و حرکات اصلاحی زانو یکی از ضروری‌ترین بخش‌های برنامه‌ی درمانی آن‌ها است. متاسفانه، بسیاری از افراد به خاطر زانو درد از انجام فعالیت و ورزش برای زانو درد اجتناب می‌کنند و این عدم تحرک منجر به اضافه‌وزن و شدیدتر شدن درد زانو می‌شود و این چرخه به همین ترتیب ادامه می‌یابد.

از جمله ورزش ها و حرکات اصلاحی برای درمان ساییدگی زانو شامل:

بالا بردن پا در حالت خوابیده

به پشت صاف روی زمین یا تخت دراز بکشید، بازوها را کنار بدن بگذارید، پنجه را رو به بالا نگه دارید و پا را به آرامی بالا ببرید. پا را هنگام منقبض کردن عضلات پا صاف نگه دارید و پا را به آرامی چند اینچ بالا ببرید.

عضلات شکم را منقبض کنید تا کمر رو به پایین برود.5 ثانیه در این حالت بمانید، سپس پا را به آهستگی پایین بیاورید. جای پاها را عوض و حرکت را تکرار کنید.

حرکت کششی همسترینگ در حالت خوابیده

روی زمین یا تخت دراز بکشید و هر دو پا را خم کنید. یک پا را به همان صورت خمیده به آرامی بلند کنید و زانو را به قفسه سینه نزدیک کنید. دست‌ها را پشت ران، نه زانو به هم قفل کنید و پا را صاف کنید.

 پای صاف را تا زمان حس کردن کشش به سمت سر بکشید. 60 ـ 30 ثانیه در این حالت بمانید، سپس زانو را به آرامی خم کنید و پا را پایین روی زمین بگذارید.

حرکت اسکات نیمه

بایستید، پاها را به عرض شانه باز کنید و دست‌ها را مقابل بدن دراز کنید. زانوها را به آرامی خم کنید تا در حالت نیمه نشسته قرار بگیرید. در صورت لزوم برای حفظ تعادل می توانید از صندلی کمک بگیرید.

 پشت بدن را صاف نگه دارید و قفسه سینه را بلند کنید، رو به جلو خم نشوید. کف پاها را صاف روی زمین بگذارید، 5 ثانیه در این وضعیت بمانید، سپس به آرامی بلند شوید.

توجه کنید که هنگام انجام این تمرین‌ها نباید شما را دچار درد کند. در صورتی که در هنگام انجام این تمرین دردی را احساس کردید از ادامه دادن خودداری کنید.

حرکت کشش پا

روی زمین بنشینید و هر دو پا را صاف مقابلتان دراز کنید. برای حفظ تعادل دست‌ها را کنار لگن روی زمین بگذارید و پشت‌تان را صاف نگه دارید. یک زانو را به آرامی خم کنید تا کشش را حس کنید، اما نباید دچار درد شوید.

پا را به مدت 5 ثانیه در این حالت نگه دارید، سپس پا را به آهستگی تا جایی که می‌توانید، صاف کنید. 5 ثانیه نیز در این حالت بمانید.

درمان ساییدگی زانو با جراحی

درمان ساییدگی زانو با جراحی

درمان ساییدگی زانو با جراحی

درمان ساییدگی زانو در اغلب موارد با درمان غیرجراحی انجام می شود و تنها زمانی از تکنیک های جراحی استفاده می شود که مشکل بیمار با اقدامات غیرجراحی تسکین نیابد. از مهم ترین اعمال جراحی برای درمان ساییدگی زانو می توان به:

جراحی آرتروسکوپی

آرتروسکوپی یک درمان جراحی برای دیدن داخل مفصل است. پزشک معالج با دیدن داخل مفصل میتواند بسیاری از بیماریهای آنرا تشخیص داده و اقدام به درمان جراحی بعضی از آنها از طریق ارتروسکوپ بکند.

جراحی استئوتومی

"استئوتومی" به معنای برش زدن استخوان است و استئوتومی زانو شامل برش زدن و تغییر شکل دادنِ قسمتی از استخوان ساق (تیبیا) یا استخوان ران (فمور) می‌باشد. هدف از انجام این جراحی کاهش فشار وارده به زانو و در نهایت تسکین دردهای ناشی از آرتروز می باشد.

جراحی تعویض مفصل زانو

در صورتیکه درد زانو در حدی شدید باشد که زندگی روزمره بیمار را مختل کند و به هیچ کدام از درمان های قبلی جواب ندهد آخرین راه استفاده از جراحی تعویض مفصل زانو است

 

دیدگاه شما

فیلدهای ضروری با علامت

دکتر سید علیرضا امین جواهری
شماره تماس