اصلاح زانوی ضربدری بدون جراحیزانو

اصلاح زانوی ضربدری بدون جراحی

 علائم زانوی ضربدری در کودکان

به انحنای غیر طبیعی پاها یا انحراف زانو رو به پایین یا پای ضربدری می گویند. در این وضعیت هنگامی که فرد زانوهای خود را به هم نزدیک می کند فاصله زیادی بین زانوها و ساق پای بیمار ایجاد می شود و پاها کنار هم قرار نمی گیرند. البته زانوی ضربدری با زانوی پرانتزی متفاوت است. در عارضه پای پرانتزی زانوها خم می شود و فضای بین مچ پا کاهش می یابد.

به عبارتی دیگر استخوان زانو و ساق پا در امتداد یک خط مستقیم قرار نمی گیرند. روش های درمانی مختلفی جهت رفع این بیماری وجود دارد و با توجه به سن فرد و علت انحراف، درمان مناسب انجام می شود. پای کودکان معمولا تا سنین 18 ماهگی به صورت پرانتزی می باشد که به تدریج برطرف شده و صاف می شود. اما پس از دو سالگی ممکن است حالت ضربدری داشته باشد که ضروری است قبل از سن 4 تا 6 سالگی درمان شود و شکل پای کودک اصلاح شود.

زانوی ضربدری

زانوی ضربدری در کودکان

اگر کودک در حالتی که ایستاده و زانوهای خود را به هم چسبانده است فاصله ایجاد شده بین پاهای او کمتر از 10 سانتی متر باشد جای نگرانی نیست و این فاصله در کودکان زیر 4 سال طبیعی می باشد و قسمتی از فرایند رشدی کودک به حساب می آید و به خودی خود اصلاح می شود.

اما اگراین مشکل برطرف نشد احتمالا خللی در رشد کودک وجود دارد. اگر در کودک نشانه های زیر را مشاهده کردید لازم است که به پزشک متخصص زانو مراجعه کرده تا معاینات لازم انجام شود و روش درمانی مناسب جهت اصلاح حالت ضربدری پای کودک توسط پزشک اتخاذ شود.

  • فاصله ایجاد شده بین دو مچ پای کودک بیش از 10 سانتی متر باشد.
  • زمانی که کودک صاف ایستاده است، بین زاویه زانو به پایین پاهای او اختلاف واضحی وجود داشته باشد.
  • زاویه داخل یا رو به خارج زانوها بیش از مقدار طبیعی باشد.
  • کودک احساس زانو درد دارد و باعث ناراحتی او شده است.
  • کودک به سختی و برخی مواقع به صورت نادرست و غیر طبیعی راه می رود.

این عارضه گاهی در بزرگسالان نیز مشاهده می شود و در افراد مسن معمولا ناشی از بیماری هایی نظیر آرتروز یا روماتیسم مفاصل می باشد. این بیماری به تدریج بر دیگر اندام های بدن مانند مفاصل ران یا لگن، کمر و پا یا کف پا نیز تاثیرات سوء می گذارد و منجر به لنگیدن بیمار هنگام راه رفتن می شود.

 پای ضربدری

زانوی ضربدری در بزرگسالان

 

عوامل موثر در ایجاد پای ضربدری

بیماری نرمی استخوان: این بیماری که معمولا ناشی از کمبود ویتامین دی می باشد بسیار نادر بوده و ممکن است رشد استخوان های کودک را دچار اختلال کند. علاوه بر نور خورشید، ماهی چرب، تخم مرغ و برشتوک صبحانه حاوی ویتامین دی می باشند که می توانند نیاز کودک به این ویتامین را تامین کنند. وجود عفونت های استخوانی نیز در به وجود آمدن پای ضربدری و دفرم شدن استخوان ها موثر است.

کمبود ویتامین ها: به عنوان نمونه کمبود ویتامین ث اثرات سوئی بر رشد استخوا نها و مفاصل می گذارد و یک بیماری نادر به حساب می آید.

اضافه وزن و چاقی نیز به دلیل اعمال فشار مضاعف روی زانوها از دیگر عوامل موثر در ضربدری شدن زانوها به شمار می رود.

شکستگی های استخوان که شامل شکستگی های استخوان درشت نی می باشد نیز باعث بدفرم شدن استخوان های پا می شود و کودکانی که دچار این آسیب می شوند معمولا به زانوی ضربدری نیز مبتلا می شوند.

عوامل ژنتیکی و ارثی: وجود ناهنجاری های خانوادگی از علل نادر این عارضه به شمار می روند. شکستگی هایی که به خوبی جوش نخورده اند و بیماری هایی نظیر استئوآرتریت یا روماتیسم نیزمی توانند از دلایل ایجاد پای ضربدری باشند. زانوی ضربدری فشار بسیاری به زانوها وارد می کند که این خود یکی از دلایل ابتلا به آرتروز می باشد.

تشخیص زانوی ضربدری

اگر احساس می کنید که وضعیت قرار گیری پاهای کودکتان غیرعادی می باشد و یا کودک تان به طور طبیعی نمی تواند راه برود وقت آن رسیده که به پزشک متخصص جهت معاینه مراجعه کنید. پزشک با بررسی وضعیت پاهای بیمار درحالت ایستاده و نحوه راه رفتن او، همچنین اندازه گیری فاصله مچ پاهای بیمار، می تواند شدت بیماری را تشخیص دهد و بر اساس آن اقدام به درمان مناسب کند.

علاوه بر این موارد پزشک با ارزیابی قد بیمار، امتداد قرار گرفتن ران و مچ پا، میزان تقارن زانوها و وضع راه رفتن و ایستادن بیمار، می تواند تشخیص دهد که آیا فرد دچار زانوی ضربدری می باشد یا خیر. برخی مواقع نیز پزشک جهت بررسی دقیق تر ناهنجاری های استخوانی دستور انجام عکسبرداری می دهد.

روش های درمان زانوی ضربدری

با توجه به اینکه زانوی ضربدری در سنین رشد کودک امری طبیعی به حساب می آید با این وجود حالت پاهای کودک باید تحت نظر باشد تا در صورت عدم اصلاح از طریق روش های درمانی اقدام گردد. اصلاح زانوی ضربدری به عامل ایجاد کننده آن بستگی دارد و از طریق درمان علل آن انجام می پذیرد. به عنوان مثال مصرف مکمل های ویتامین و سایر مواد معدنی به همراه ورزش در بهبود این عارضه موثر می باشند.

لازم است بدانید اگر دلیل به وجود آمدن پای ضربدری ناشی از مشکلات ساختاری استخوانی باشد به احتمال قوی با روش های غیرجراحی درمان نمی شود و نیاز به جراحی دارد تا این ناهنجاری رفع شود. اما اگر عارضه زانوی ضربدری به علت مشکلات زمینه ای نظیر ضعف عضلات پا باشد با روش های درمانی غیر جراحی و انجام حرکات ورزشی بهبود می یابد.

استفاده از بریس یا زانو بند

مدت استفاده از بریس با توجه به سن کودک و میزان انحراف زانوها طبق نظر پزشک متخصص تعیین می شود و باعث می شود زانوها و مچ پاها در زاویه مناسب قرار گیرند و از ایجاد حالت ضربدری آنها جلوگیری شود. همچنین باعث بهبود وضعیت فرد در هنگام راه رفتن یا دویدن می شود. البته کفش های طبی در درمان پای ضربدری در بزرگسالان تاثیر چندانی ندارد و فقط باعث کاهش و تسکین درد پای آن ها می شود. 

علاوه بر آن زانوی ضربدری در صورت خفیف بودن از طریق حرکات ورزشی و تقویتی قابل اصلاح می باشد. نرمش های ملایم موجب تنظیم مجدد پاها و قرار گیری آنها به صورت مستقیم شده و باعث بهبود حالت ضربدری پاها می شود.

حتما مطالعه کنید : با انواع انحراف زانو بیشتر آشنا شوید 

فیزیوتراپی

فیزیوتراپی زانو یکی از بهترین راه های درمان اصلاح پای ضربدری است که متخصص فیزیوتراپی با توجه به وضعیت بیمار و میزان انحراف پای او، با استفاده از تمرین های ورزشی و حرکات کششی مناسب زانو، به اصلاح وضعیت بیمار و کاهش درد او کمک خواهد کرد. فیزیوتراپیست با تقویت پاهای بیمار به او کمک می کند تا بدن خود را در وضعیت مناسب نگه دارد و از آسیب های احتمالی مانند ابتلا به آرتروز نیز پیشگیری شود.

فرم پای ضربدری

فرم پاها در افراد مبتلا به زانوی ضربدری

عوارض عدم اصلاح پای ضربدری

  • در صورت عدم درمان زانوی ضربدری فرد به تدریج دچار مشکلاتی مانند لنگیدن در راه رفتن خود می شود.
  • با گذشت زمان ممکن است فرد به دلیل ظاهر نامناسب پاهای خود احساس نارضایتی از خود داشته باشد و دچار مشکلات روحی شود.
  • عارضه زانوی ضربدری اگر به موقع درمان نشود باعث ابتلا به آرتروز زودرس زانو می شود که به علت تحمیل فشار بیش از حد به زانوها می باشد.

تمرین های حرکتی و اصلاحی برای درمان زانوی ضربدری

لانز پهلو

در حالت ایستاده پاها را به عرض لگن باز کنید و دمبل ها را کنار بدن نگه دارید. همراه با پایین نگه داشتن باسن، گام بلندی به راست برداشته و طوری قرار بگیرید که می خواهید وزنه ها را کنار پاهای خود قرار دهید. همین حرکت را به سمت چپ نیز انجام دهید و هر بار 10 تا 12 بار آن را تکرار کنید.

پلانک از پهلو

این ورزش بیشتر جهت تقویت عضله های شکم مورد استفاده قرار می گیرد. اما در بهبود پای ضربدری نیز تاثیر گذار می باشد. به سمت پهلوی راست دراز بکشید و پاهای خود را دراز کنید و دست چپ را روی مفصل ران بگذارید. ضمن داخل کشیدن عضلات شکمی خود، مفصل های ران و زانوی خود را از زمین بلند کرده و یک دقیقه این حالت را حفظ کنید.

بالا آوردن پا در حالت صاف

این تمرین برای تقویت عضلات جلوی ران است و روش انجام آن به این صورت می باشد که روی صندلی نشسته و کف پاهای خود را زمین بگذارید. یکی از زانوهایتان را راست کرده و چند لحظه پایتان را دراین حالت نگه دارید و سپس پایین بیاورید.

درمان زانوی ضربدری

درمان زانوی ضربدری با فیزیوتراپی

خم کردن زانو

این حرکت برای تقویت عضلات پشت ران مفید می باشد. به این صورت که در حالت ایستاده یکی از زانوهای خود را خم کنید و پای خود را به عقب ببرید به گونه ای که پایتان با باسن شما برخورد کند. این ورزش را در حالتی که روی شکم خوابیده اید نیز می توانید انجام دهید. سایر تمرینات مانند اسکات نیمه، اسکات کامل، چمباتمه زدن کنار دیوار، کشش عضلات همسترینگ و ورزش در آب نیز در اصلاح پای ضربدری موثر می باشند. تاکید می شود که این تمرینات باید زیر نظر پزشک متخصص صورت بگیرد.

لیفت پا به صورت کشیده

جهت انجام این حرکت به پشت دراز کشیده و بدن خود را کاملا صاف کنید. پای راست خود را به اندازه 15 سانتی متر بالا بیاورید و چند ثانیه در همین حالت حفظ کنید و سپس با پای دیگر همین حرکت را تکرار کنید.

حرکات کششی ران

 در این ورزش به پشت دراز بکشید و عضلات جلوی ران خود را با فشار دادن پشت زانو به زمین تحت فشار قرار دهید. این تمرین جهت تقویت عضلات چهارسرران مفید می باشد.

ماساژ درمانی

این روش تا حدودی در درمان پای ضربدری موثر است و شامل حرکت دادن پا به اطراف می باشد. هدف از ماساژدرمانی کمک به رشد استخوان در جهت مناسب و کاهش شدت پای ضربدری می باشد و برای بزرگسالانی مناسب است که پای ضربدری برای آن ها عوارض زیادی به همراه نداشته و خفیف می باشد.

 

دیدگاه شما

فیلدهای ضروری با علامت

    سوال خود را از ما بپرسید
    دکتر سید علیرضا امین جواهری
    شماره تماس