تعویض مفصل لگن

جراحی تعویض مفصل لگن

در جراحی تعویض مفصل لگن که اصطلاحا به آن آرتروسکوپی لگن هم اطلاق می شود پزشک جراح، مفصل مصنوعی لگن را که معمولا از فلز و پلاستیک تشکیل شده است با مفاصل لگنی بیمار مبتلا به آرتریت  جایگزین میکند.

در نظر داشته باشید که پزشک زمانی عمل تعویض مفصل لگن را انجام می دهد که سایر گزینه های درمانی و دارویی روی بیمار بی تاثیر باشد که با انجام جراحی، درد بیمار تا حد زیادی بهبود پیدا کرده و بیمار می تواند به سهولت راه برود. 

جراحی تعویض مفصل لگن به دو روش سنتی یا با استفاده از تکنیک هایی که کمتر تهاجمی هستند صورت می گیرد و تفاوت اصلی بین این دو اندازه برشی است که روی بدن بیمار ایجاد می شود. جراحی تعویض مفصل لگن با برش قدامی یکی از بهترین و موثرترین انواع جراحی تعویض مفصل است که تنها تعداد معدودی از پزشکان و جراحان لگن قادر به انجام آن هستند

جراحی تعویض مفصل لگن با بیهوشی عمومی بیمار انجام می شود. زیرا عضلات باید شل شده و بیمار به خواب عمیقی برود. گاهی نیز ممکن است پزشک از روش بی حسی نخاعی نیز جهت جلوگیری از درد استفاده کند.

معمولا بیماران پس از جراحی تعویض مفصل لگن باید به مدت 4 تا 6 روز در بیمارستان بستری شوند و به منظور قرار گرفتن صحیح استخوان لگن در جای خودش یک کوسن بین پاهای خود قرار دهد. بسته به نوع عمل ممکن است همان روز از بیمار خواسته شود روی تخت بنشیند و یا حتی قدم بزند.

معمولا یک روز بعد از عمل فیزیوتراپی آغاز شده و پس از چند روز بیمار می تواند به کمک واکر یا عصا قدم بزند و انجام فیزیوتراپی را باید تا چند ماه پس از عمل ادامه دهد. همچنین بیمار باید در انجام فعالیت های روزانه تمام دستورالعمل ها و موارد احتیاطی که توسط پزشک متخصص به او توضیح داده می شود را رعایت کند.

زیرا ممکن است عدم احتیاط و رعایت نکردن توصیه های درمانی باعث جابجایی مفصل مصنوعی در بدن شده و نیاز به جراحی مجدد پیدا کند. توجه داشته باشید که حتی پس از بهبودی کامل نیز بیمار باید از انجام ورزش و فعالیت های سنگین پرهیز کند. زیرا مفصل مصنوعی جهت انجام فعالیت های روزمره طراحی شده است و تحمل فشار بیش از حد را ندارد.

آناتومی مفصل لگن

ساختار مفصل لگن

مفصل لگن

یکی از متداول ترین درد های استخوانی که در افراد زیر 50 سال بسیار رایج است درد مزمن لگن است. با وجود اینکه زنان بیش از مردان در معرض ابتلا به این مشکل قرار دارند باید بدانیم که مردان نیز دچار دردهای لگنی میشوند.

طبق نتایج بدست آمده حدود 15 درصد از زنان بین 18 تا 50 سال در جهان مبتلا به دردهای مزمن لگنی هستند. درد مفصل لگن ممکن است علت های مختلفی داشته باشد. این درد گاهی مربوط به عضلات کف لگن یا اعصاب لگن و کمر می باشد.

در زنان نیز این درد می تواند ناشی از عوامل متفاوتی باشد و طبق تحقیقات انجام شده 22 درصد از دردهای مزمن لگنی در افراد منشا اسکلتی – عضلانی دارد و مهمترین دلیل این درد می باشد.

چه کسانی به جراحی تعویض مفصل لگن نیاز دارند؟

دلایل متفاوتی وجود دارد که ممکن است باعث تخریب مفصل ران در ناحیه لگن شود که رایج ترین این دلایل شامل موارد زیر است:

  • هنگامی که مفصل ران ساییده شده و آرتروز اتفاق افتاده است. ساییدگی مفصل با افزایش سن اتفاق می افتد و شدت و ضعف آن در افراد مختلف متفاوت است.
  • جوش خوردن نامناسب شکستگی های لگن و تغییر شکل حفره استابولوم (یک سطح مقعر در استخوان لگن است که سر استخوان ران در این محل به لگن متصل میشود) نیز می تواند باعث شود شخص در سن 30 – 50 سالگی به ساییدگی مفصل ران دچار شود.
  • نکروز آوازکولر (سیاه شدن سر استخوان ران در ناحیه لگن) و تخریب سر استخوان ران به دلیل نرسیدن خون از دیگر علت های ساییده شدن زود هنگام مفصل در سنین پایین می باشد و معمولا در افرادی که از کورتون استفاده می کنند بیشتر شایع است.
  • مبتلا شدن فرد به انواع بیماری روماتیسم مانند آرتریت روماتوئید و یا اسپوندیلیت انکیلوزان و درگیر شدن مفاصل ران نیز در ساییدگی مفاصل موثر می باشد.
  • دررفتگی مادرزادی مفصل ران که باعث خرابی و آرتروز آن مفصل شده است.

در هر کدام از موارد ذکر شده اگر درد بیمار خفیف باشد پزشک با تجویز داروهای مسکن و ضد التهاب درد بیمار را کاهش میدهد. اما در صورت شدت درد پزشک جراح عمل تعویض مفصل لگن را توصیه می کند که در نتیجه آن درد بیمار از بین می رود.

عمل جراحی تعویض مفصل لگن توسط دکتر علیرضا امین جواهری

چگونگی انجام جراحی تعویض مفصل لگن و ران

مفصل ران از دو استخوان تشکیل شده که کنار هم قرار گرفته اند. در بخش بالا حفره استابولوم وجود دارد که قسمتی از لگن خاصره است و به صورت یک نیمکره است و داخل آن سر استخوان ران قرار دارد.

سر استخوان ران به شکل کروی است و بالاترین قسمت استخوان ران است. هنگامی که مفصل ران دچار آرتروز یا روماتیسم می شود به طور معمول قسمت کاسه ای و کروی آن هر دو تخریب می شوند.

جراحی تعویض مفصل ران شامل سه مرحله می باشد :

  • برش پوست و عضلات جهت دسترسی به مفصل
  • آماده سازی اولیه استخوان و قرار دادن کاسه
  • آماده سازی بخش ران و جای گذاری سر و دسته

در عمل جراحی تعویض مفصل لگن پزشک سر استخوان ران را که تخریب شده است از بدن بیمار خارج کرده و به جای آن یک کره فلزی قرار می دهد که به وسیله یک زائده به نام دسته stem به باقیمانده استخوان ران متصل می شود. 

پزشک دسته را در داخل کانال مرکزی استخوان ران قرار داده و سر مصنوعی را در جای خود محکم می کند. سپس سطح داخلی حفره استابولوم در لگن را که تخریب شده است می تراشد و غضروف های خراب شده و استخوان های اضافی را خارج میکند و در پایان حفره به شکل یک نیمکره کامل در می آید.

پس از آن پزشک یک کاسه فلزی که شکل نیمکره است داخل حفره ایجاد شده قرار می دهد و داخل آن نیز یک کاسه پلاستیکی که از جنس پلی اتیلن است میگذارد. گاهی نیز کاسه پلاستیکی بدون کاسه فلزی و تنها به وسیله سیمان استخوانی به داخل استابولوم چسبانده می شود. در پایان زمانی که پزشک از وضعیت و حرکت مفصل جدید کار گذاشته شده مطمئن شد این قسمت با مواد مخصوص تمیز کننده شستشو داده شده و بخیه زده میشود.

پس از اتمام عمل جراحی بیمار به اطاق ریکاوری منتقل می شود تا ضربان قلب، فشار خون و وضعیت به هوش آمدن  او زیر نظر تیم مراقبت باشد. ممکن است طبق نظر پزشک جهت تسکین درد داروهای مسکن برای بیمار تجویز شود.

بیمار معمولا 1 تا 4 روز با توجه به میزان بازگشت به حالت اولیه خود در بیمارستان بستری می شود و پیش از ترخیص باید قادر به انجام کارهای عادی و روزمره خود مانند ورود و خروج  از تخت بدون کمک دیگران، غذا خوردن و نوشیدن و استحمام، راه رفتن با وسایل کمکی مثل عصا یا واکر و بالا و پایین رفتن از دو پله باشد.

علاوه بر این بیمار باید قدرت لازم جهت انجام نرمش های تجویز شده توسط پزشک یا فیزیوتراپیست را در منزل داشته باشد.

تعویض کامل مفصل هیپ از قدام لگن توسط دکتر علیرضا امین جواهری

آیا انجام عمل جراحی تعویض مفصل لگن یک بار کافی است؟

مفصل مصنوعی لگن نیز مانند مفاصل طبیعی بدن انسان ماندگاری دائمی ندارد و ممکن است بعد از مدتی داخل استخوان شل شود. همچنین ممکن است دچار خوردگی شده و یا استخوان طبیعی اطراف آن خورده شود.

اما پیش بینی اینکه این اتفاقات چه مدت پس از عمل رخ می دهد در افراد مختلف متفاوت است. مفصل مصنوعی لگن در بیشتر افراد تا پایان عمر آنها کار کرده و در این مدت نیز فقط یکبار عمل جراحی انجام شده است. مفاصل مصنوعی اگر به طرز صحیح در بدن قرار داده شوند بیش از 20 – 25 سال عمر میکنند که این زمان ممکن است بیشتر یا کمتر نیز بشود.

فواید جراحی تعویض مفصل لگن

اغلب بیمارانی که اقدام به جراحی تعویض مفصل لگن می کنند افرادی هستند که به دلیل تخریب این مفصل احساس درد شدید می کنند که این درد مانع از انجام کارهای روزانه آنها مانند لباس پوشیدن، حمام کردن، راه رفتن و حتی خوابیدن شده و کیفیت زندگی آنها را تحت تاثیر قرار داده است. در ادامه به فواید جراحی تعویض مفصل لگن می پردازیم.

  • درد مفصل ران

هنگامی که مفصل ران در ناحیه لگن تخریب می شود به دلیل ساییده شدن سطوح ناهموار سر استخوان ران و حفره استابولوم بیمار درد شدیدی را در این قسمت متحمل میشود و به ناچار بیمار سعی میکند که ران خود را زیاد حرکت ندهد.

زیرا باعث شدت درد می شود. همچنین سعی می کند که هنگام راه رفتن فشار کمتری به اندام دردناک خود وارد آورد که ممکن است باعث لنگیدن او شود. به همین دلیل فعالیت های روزانه بیمار به تدریج محدود شده و بیمار از یک زندگی سالم و با کیفیت محروم می گردد. 

پس از تعویض مفصل ران درد بیمار از بین می رود. مگر اینکه بیمار مبتلا به  تنگی کانال نخاعی و یا هرنی دیسک کمر باشد که این موارد می تواند باعث تشدید درد لگن شود. زیرا دردی که به دلیل ساییدگی مفصل ران بوجود آمده باشد پس از جراحی بهبود می یابد.

اما درد ناشی از تنگی کانال نخاعی و یا دیسک کمر پس از جراحی نیز تغییری نمی کند. بنابراین قبل از انجام جراحی تعویض مفصل لگن علت درد باید به درستی و دقیق تشخیص داده شود.

درد مفصل لگن و آرتروز

درد مفصل لگن ناشی از آرتروز

  • محدودیت حرکتی در مفصل

تخریب مفصل ران موجب محدودیت در حرکت آن می شود و سر استخوان ران دیگر نمی تواند به خوبی درون حفره استابولوم حرکت کند. ناگفته نماند که بخشی از این محدودیت حرکتی به دلیل سفت شدن و غیر قابل انعطاف بودن تاندون ها و رباط های اطراف ران است. 

در عمل جراحی تعویض مفصل لگن به دلیل اینکه سر استخوان ران و کاسه استابولوم هر دو تعویض می شوند حرکت مفصل به آسانی انجام می گردد. گاهی نیز پیش می آید که به دلیل ایجاد تغییرات شدید در مفصل لگن و ران و کوتاهی شدید رباط ها و تاندون های اطراف مفصل، محدودیت حرکتی بیمار به طور کامل بهبود نیابد. اما به طور قطعی می توان گفت تا حد زیادی بهبود پیدا میکند.

  • کوتاه بودن اندام

اندام تحتانی بیماران ممکن است بر اثر تخریب و کاهش ارتفاع سر استخوان ران کوتاه شود. در برخی مواقع نیز این کوتاهی به دلیل جابجایی سر استخوان ران به طرف بالا است. کوتاه شدن اندام تحتانی بیمار ممکن است باعث لنگیدن وی شود که با جراحی تعویض مفصل لگن تا حدود زیادی بهبود پیدا می کند.

لازم به ذکر است که اگر میزان کوتاهی 3 – 4 سانتی متر باشد پس از جراحی کاملا رفع می شود ولی کوتاهی بیش از این مقدار و اصلاح آن باعث بوجود آمدن مشکلاتی نظیر صدمه و فلج شدن رگ سیاتیک می شود.

  • لنگیدن

بیمار در اثر خراب شدن مفصل ران هنگام راه رفتن دچار لنگیدن می شود و این لنگش به دلیل درد، محدودیت حرکت و کوتاه بودن اندام و ضعیف بودن عضلات لگنی می باشد. ضعف عضلات لگن مانع خوب راه رفتن فرد می شود که باعث می شود بیمار هنگام راه رفتن بلنگد.

باید بدانید با جراحی تعویض مفصل لگن عضلات لگن بیمار تقویت نمی شود. اما با بهبود درد پس از عمل بیمار می تواند با مشورت و زیر نظر پزشک مربوطه و انجام نرمش های خاص عضلات تضعیف شده را تقویت کند و به برطرف شدن لنگش خود کمک کند.

تعویض مفصل لگن

عوارض جراحی تعویض مفصل لگن

عوارض جراحی تعویض مفصل لگن

جراحی تعویض لگن با وجود پیچیدگی هایی که دارد در بین بیماران یک روش موفقیت آمیز به شمار می رود. همانطور که می دانیم تمام اعمال جراحی عوارض و معایب مخصوص به خود را دارند که این عوارض در تعویض مفصل لگن به حداقل خود رسیده است و در 98 درصد جراحی های انجام شده هیچ نوع مشکلی به وجود نیامده است.

با این حال لازم است که بیماران گرامی پیش از اقدام به انجام جراحی به درک صحیحی از این عمل و عواقب احتمالی آن دست یابند.

  • کبودی و خونریزی محل جراحی
  • صدا دادن مفصل
  • تشکیل لخته های خونی
  • جای گذاری نادرست مفصل مصنوعی
  • جابجا شدن مفصل مصنوعی از محل خود
  • یکسان نبودن اندازه پاها
  • ایجاد عفونت
  • شل شدن مفصل مصنوعی
  • بروز حساسیت های احتمالی به ایمپلنت ها

 چه اقداماتی قبل از جراحی تعویض مفصل ران صورت می پذیرد؟

جراح یا فوق تخصص جراحی لگن چند هفته قبل از وقت عمل بیمار آزمایش های ضروری را انجام می دهد تا از سلامت جسمی بیمار جهت انجام جراحی مطمئن شود. آزمایش هایی نظیر :

  • آزمایش خون جهت تعیین مقدار سلول های خونی
  • تست و بررسی ضربان قلب بیمار
  • انجام تست ادرار جهت تشخیص عفونت یا بارداری
  • انجام رادیولوژی از شش ها

پزشک جراح باید اطلاعات کافی از سوابق بیمار داشته باشد. زیرا وجود برخی بیماریهای خاص مثل دیابت ممکن است باعث تاخیر در روند درمان و بهبود بیماری شود. همچنین استفاده از داروهای خاصی مانند رقیق کننده های خون و داروهای ضد التهاب برخی مواقع موجب خونریزی شدید بیمار می شود. بنابراین ضروری است که پیش از انجام جراحی مصرف این داروها متوقف شود.

مراقبت های بعد از تعویض مفصل لگن

 مراقبت های بعد از جراحی تعویض مفصل لگن

  • استفاده صحیح داروها طبق دستور پزشک
  • استفاده صحیح از چوب زیر بغل و عصا یا واکر
  • راست نگه داشتن پاها و خودداری از خم شدن به جلو در زمان نشستن در رختخواب
  • از نشستن روی صندلی های کوتاه خودداری شود و می توان هنگام بلند شدن با استفاده از دسته صندلی فشار وارد بر لگن را کاهش داد.
  • هنگام برداشتن اجسام از روی زمین زانوی خود را خم کرده و در حالتی که زانو صاف است اجسام را بلند نکنید.
  • تند راه نروید و جهت کاهش فشار وارد بر لگن روی سطوح نرم نیز راه نروید.
  • هنگام نشستن یا خوابیدن از یک بالش بین زانوها استفاده شود.
  • هنگام نشستن زانوها نباید بالاتر از لگن قرار گیرند.
  • در سرویس بهداشتی از صندلی توالت بلند و پایه داراستفاده شود.

در رابطه با موارد زیر نیز با پزشک جراح خود مشورت نمایید :

  • چه زمانی اجازه دارید به محل کار خود بازگردید.
  • از چه زمانی می توانید فعالیت های ورزشی خود را شروع کنید.
  • چگونگی مراقبت و شستشوی زخم
  • از چه زمانی می توانید فیزیوتراپی را آغاز کنید.

 طریقه خوابیدن پس از جراحی تعویض مفصل لگن

  • از خوابیدن روی شکم و روی پایی که جراحی شده است حداقل تا دو ماه خودداری کنید و به پهلوی مقابل بخوابید و یک بالش هم بین ران های خود قرار دهید.
  • هنگام خوابیدن و زمانی که در رختخواب هستید برای برداشتن پتو به جلو خم نشوید.
  • تا شش هفته هنگام خوابیدن به پشت یک بالش بین ساق پاهای خود قرار دهید تا بین ران ها کمی فاصله ایجاد شود.
  • هنگامی که به پهلو می خوابید توجه کنید که زانوهای شما به هم نزدیک نشوند و برای جلوگیری از آن یک بالش کلفت میان زانوهای خود قرار دهید و مراقب باشید زانوی بالایی روی بالش قرار گرفته باشد.
  • زانوی بالایی معمولا به تدریج به جلو حرکت می کند که این وضعیت بسیار خطرناک بوده و  باعث دررفتگی مفصل مصنوعی می شود و باید به آن توجه بسیار کرد.

فیزیوتراپی و توانبخشی بعد از جراحی تعویض مفصل لگن

توانبخشی بعد از جراحی تعویض مفصل لگن

 روش نشستن پس از جراحی تعویض مفصل لگن

معمولا تمام بیماران پس از جراحی تعویض مفصل لگن می توانند بنشینند، مگر آنکه پزشک اجازه نداده باشد. در صورت اجازه پزشک بیمار می تواند به مدت یک هفته در منزل از تخت برای نشستن استفاده کند و هر روز به تدریج زمان نشستن خود را افزایش دهد.

همچنین بیمار باید مراقب باشد که مفصل ران خود را بیش از حد خم نکند و زاویه بین تنه و ران بیش از 90 درجه نباشد. خم شدن بیش از حد ران ریسک دررفتگی مفصل را افزایش می دهد. پس از گذشت یک هفته استفاده از تخت ضروری نیست و بیمار می تواند از صندلی نیز برای نشستن استفاده کند.

صندلی بیمار باید دارای پایه های بلند بوده و نشیمن آن نیز از حد معمول بالاتر و کمی سفت باشد.به دلیل آنکه زانوهای بیمار باید هم سطح لگن یا پایین تر از لگن قرار گیرند.به عنوان مثال مبل های راحتی برای بیمار مناسب نیستند.

زیرا اغلب لگن پایین تر از زانو قرار میگیرد و در نتیجه فشار وارد بر مفصل مصنوعی احتمال دررفتگی آن را افزایش می دهد. جهت پیشگیری از ایجاد ورم در پا به دلیل آویزان بودن پاها می توان از جوراب واریس استفاده کرد.

توجه به این نکته نیز بسیار ضروری است هنگامی که بیمار روی صندلی نشسته است نباید به جلو خم شود یا سعی کند چیزی را از زمین بردارد. توجه به موارد زیر نیز می تواند در بهبودی بیمار موثر باشد:

  • بیش از 30 – 40 دقیقه در یک وضعیت ثابت ننشینید.
  • بیمار نباید به طور کامل پاهای خود را بهم بچسباند یا روی هم بیندازید.
  • پا و زانو همواره مستقیم و صاف باشند و به سمت داخل یا خارج قرار نگرفته باشند.
  • بیمار باید هنگام پوشیدن و درآوردن جوراب یا کفش از پاشنه کش استفاده کند و ران خود را خم نکند.

طرز صحیح راه رفتن بعد از جراحی تعویض مفصل لگن

برای راه رفتن از عصا یا واکر کمک بگیرید و تا زمانی که پزشک اجازه نداده است بدون وسایل کمکی راه نروید زیرا ممکن است فشار ناشی از وزن شما باعث آسیب پای جراحی شده بشود.

روش صحیح ایستادن پس از جراحی تعویض مفصل ران

پس از انجام جراحی تعویض مفصل ران هنگام ایستادن لازم است به نکات زیر توجه شود:

  • هنگامی که نشسته یا ایستاده اید پای جراحی شده را جلوتر از پای سالم قرار دهید.
  • اگر قصد دارید زانوی خود را خم کرده و روی زمین بگذارید، زانوی پای جراحی شده را خم کرده و روی زمین بگذارید.
  • بیش از 90 درجه خم نشوید.

مدت زمان جراحی تعویض مفصل لگن

ریکاوری پس از جراحی تعویض مفصل لگن

جراحی تعویض مفصل لگن چه مدت زمان می برد؟

عمل جراحی پروتز لگن معمولا بین 1.5 تا 2 ساعت طول می کشد. پزشک ارتوپد استخوان ها و غضروف هایی که خراب شده اند را برمی دارد و به جای آنها مفصل مصنوعی قرار می دهد و به این ترتیب تعادل و کارکرد مفصل را برمی گرداند.

پزشک ابتدا برشی کوچک روی پوست زانو ایجاد میکند و بعد از دسترسی به مفصل لگن، قسمت های آسب دیده را کاملا بر میدارد. مفصل های مصنوعی انواع مختلفی دارند که بر اساس نیاز بیمار نوع مناسب آن مورد استفاده قرار می گیرد.

هزینه تعویض مفصل لگن چقدر است؟

هزینه عمل تعویض مفصل لگن با توجه به نوع  وشدت بیماری هر فردی متفاوت است. به طور کلی مواردی مانند مدت زمان بستری، تجهیزات استفاده شده در اتاق عمل، طول مدت جراحی و روش به کار رفته در عمل در هزینه آن تاثیر گذار می باشد.

 

دیدگاه شما

فیلدهای ضروری با علامت

دکتر سید علیرضا امین جواهری
شماره تماس